Spelletjes voor in de auto, zonder scherm en zonder gedoe

Er bestaan honderd lijstjes met autospelletjes, dus dit is er eentje met een verschil: bij elk spel staat wat je nodig hebt en of het wagenziek-proof is. Dat laatste betekent: je kind kijkt naar buiten of luistert, en hoeft niet te lezen of naar beneden te kijken.

Eerlijk vooraf: het spel dat bij ons elke rit wint, is de autobingo. Die werkte zo goed dat ik er zelf eentje ben gaan maken. Hij staat dus gewoon in het lijstje hieronder, inclusief een eerlijke kanttekening over wagenziekte.

Spelletjes zonder spullen

Niks nodig, altijd beschikbaar, ook in de file.

• Ik zie ik zie wat jij niet ziet: de klassieker is een klassieker omdat hij werkt. Kies wel dingen die even zichtbaar blijven, geen passerende auto's. Wagenziek-proof: ja.
• Wie ben ik?: een speler kiest een persoon, dier of figuur, de rest raadt met ja-nee-vragen. Wagenziek-proof: ja.
• Verhaal doorvertellen: om de beurt één zin, samen wordt het een verhaal. Hoe strenger de ouders meedoen, hoe gekker het wordt. Wagenziek-proof: ja.
• Woordketting: het volgende woord begint met de laatste letter van het vorige. Voor oudere kinderen: alleen dieren, of alleen eten. Wagenziek-proof: ja.
• Doortellen: kies iets en tel wie er het eerst tien ziet. Gele auto's, campers, motoren, paarden in de wei. Wagenziek-proof: ja, sterker nog, het dwingt de blik naar buiten.
• Het stiltespel: wie het langst stil is wint. Werkt precies één keer per rit, maar die ene keer is goud waard. Wagenziek-proof: ja.

Zoekspellen: kijken naar buiten

De categorie die bij ons het beste werkt, omdat zoeken vanzelf betekent dat je uit het raam kijkt.

• Autobingo: een vel met dingen die je onderweg kunt zien, afstrepen maar. Bij mij print je er gratis eentje. Wagenziek-proof: grotendeels. Het zoeken dwingt de blik naar buiten, maar voor het afstrepen kijk je heel even op papier. Bij mijn wagenzieke kinderen gaat dat prima, maar jij kent die van jou het best.
• Kentekenspelletjes: landen spotten, of raden welke stad er achter een Duitse lettercode zit (K is Keulen, M is München). Wagenziek-proof: ja.
• Bruine borden spotten: de bruine borden langs de snelweg wijzen naar kastelen, pretparken en natuurgebieden. Wie ziet er het eerst een? Wat zou erachter zitten? Wagenziek-proof: ja.
• Het grensmoment: wie het eerste bord van het nieuwe land ziet, wint. Kost niks, en het is elke keer weer een feestje. Wagenziek-proof: ja.

Met pen en papier

Eerlijk is eerlijk: schrijven en lezen betekent naar beneden kijken. Voor kinderen zonder reisziekte prima, voor gevoelige magen kun je deze beter bewaren voor de pauze of de plek van bestemming.

• Galgje: werkt vanaf een jaar of zes, zeker met woorden uit de vakantie. Wagenziek-proof: nee.
• Boter, kaas en eieren: snel, simpel, eindeloos. Wagenziek-proof: nee.
• Zeeslag: teken twee keer een grid van zes bij zes, meer heb je niet nodig. Voor de wat oudere kinderen. Wagenziek-proof: nee.
• Geprinte puzzelvellen: in mijn reispakket zitten allebei de soorten: zoekspellen voor onderweg (die zijn juist wél kijk-naar-buiten spellen) en puzzelpagina's die je apart kunt houden voor de camping of het vakantiehuis.

Praatspelletjes

Geen spullen, geen regels, en soms hoor je dingen die je anders nooit had gehoord. Drie om mee te beginnen: zou je liever kunnen vliegen of onzichtbaar zijn? Wie van ons zou het langst overleven op een onbewoond eiland? Liever een olifant als huisdier of duizend muizen? Het echte gesprek zit in de vraag die vanzelf volgt: waarom? Ik heb er zelf een printbaar vraagspel van gemaakt, met kaartjes die je kind zelf kan trekken. Wagenziek-proof: ja, en stiekem mijn favoriete categorie.

Tot slot

Verwacht niet dat één spel de hele rit draagt. Twintig minuten per spel is al mooi, en een spel hoeft ook niet "af". Wissel af tussen luisteren, zoeken en praten, en bewaar iets nieuws voor het moment dat de stemming zakt. Dat ene verse spel op uur vier is meer waard dan de beste tien op uur één.